مساله اشتغال و بیکاری جوانان بویژه جوانان روستایی و مساله مهاجرت آنان به دیگر کشورها در سطح کلان و از روستاها به شهرها در سطح ملی و خرد از مشکلاتی است که با داشتن پیامدهای منفی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مسوولان کشور را به جنب‌وجوش واداشته است. با توجه به اهمیت ذاتی موضوع کارآفرینی در علم اقتصاد و در شاخه‌های دیگر مانند روانشناسی، جامعه‌شناسی، آموزش و پرورش، مهندسی و علوم و مدیریت این موضوع به‌عنوان راهکار بالقوه برای مقابله با مشکلات اشتغال معرفی شده است. به همین دلیل با توجه به توانایی‌های بالقوه و بالفعل ترویج کشاورزی و موضوع کارآفرینی و مدنظر قراردادن مساله مهاجرت رو به افزایش جوانان روستایی به مناطق شهری، تربیت مروجان کارآفرین به‌عنوان آموزشگران کارآفرینی روستایی در دستور کار دولت قرار دارد. از سوی دیگر توجه به کارآفرینی روستایی و زمینه‌های آن در محیط روستا مثل ایجاد صنایع تبدیلی کشاورزی، صنایع دستی روستایی، گردشگری روستایی و کشاورزی (اکوتوریسم و آگروتوریسم)، توسعه فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، فعالیت‌های نوآورانه در فعالیت‌های موجود روستایی و ایجاد زمینه‌های فرهنگی توسط ترویج برای بهر‌ه‌گیری جوانان از کارآفرینی در محیط روستا ارائه شده است.
بحران بیکاری به‌عنوان یک مشکل بزرگ، تمامی جنبه‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جوامع را به شدت متاثر کرده و گاهی اثرات غیرقابل جبرانی نیز بر جای گذاشته است. تجربه ثابت کرده است که این بحران و پیامدهای اجتماعی آن راه‌حل فوری و ایدئولوژیک و اخلاقی ندارد و محو یکپارچه و کوتاه‌مدت آن امکانپذیر نیست. بسیاری از کشورها راه‌حل خروج از این بحران را کارآفرینی می‌دانند و به آن توجه ویژه‌ای می‌کنند. موضوع کارآفرینی علاوه بر اهمیت در حیطه علم اقتصاد، در روانشناسی، جامعه‌شناسی، آموزش و پرورش، مهندسی و علوم و مدیریت نیز دارای جایگاه مهم و قابل تاملی شده است. کارآفرینی از سوی روانشناسان و جامعه‌شناسان با درک نقش کارآفرینان در اقتصاد و برای شناسایی ویژگی‌ها و الگوهای رفتاری، با بررسی و تحقیق در مورد آنان مورد توجه قرار گرفته و جامعه‌شناسان، کارآفرینی را به‌عنوان یک پدیده اجتماعی دانسته و به بررسی رابطه متقابل کارآفرینان و دیگر قسمت‌ها و گروه‌های جامعه توجه می‌کنند. دانشمندان مدیریت نیز به تشریح مدیریت کارآفرینی و ایجاد محیط کارآفرینانه در سازمان‌ها پرداخته‌اند. تحقیقات نشان می‌دهد دامنه تاثیرات کارآفرینی بر جامعه بسیار وسیع است. از تغییر در ارزش‌های اجتماعی گرفته تا رشد شتابان اقتصادی.
محققان، تغییرات مختلفی را که کارآفرینی در یک جامعه ایجاد می‌کند، بررسی کرده و آثار آن را از دیدگاه‌های متفاوت مورد بحث قرار داده‌اند. تاکنون تاثیراتی مانند اشتغالزایی، انتقال تکنولوژی، ترغیب و تشویق سرمایه‌گذاری، شناخت، ایجاد و گسترش بازارهای جدید، افزایش رفاه و ساماندهی و استفاده اثربخش از منابع، از کارآفرینی نتیجه شده است و تحقیقات نشان می‌دهد که رشد اقتصادی با فعالیت‌های کارآفرینانه رابطه مستقیم دارد.
ترویج، به‌عنوان یک نهاد آموزشی و متولی امر آموزش غیررسمی کشاورزان، جوانان و زنان روستایی، وظیفه بسیار با اهمیتی بر عهده دارد.
تامل در وضعیت اقتصادی و روند مراحل پیشرفت و توسعه در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه که به موضوع کارآفرینی توجه کرده‌اند، نشانگر آن است که این کشورها به پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی دست یافته‌اند یا بحران‌های پیش روی خود را پشت‌سر گذاشته و برای بحران‌های آینده راه‌حل یافته‌اند از جمله کشورهای اتحادیه اروپا، جنوب شرق آسیا، چین، برخی کشورهای آمریکای لاتین و آفریقایی و اقیانوسیه. این کشورها دلیل ایجاد و توسعه تکنولوژی، تولید ثروت در جامعه و ایجاد اشتغال روی فرآیند کارآفرینی برنامه‌ریزی کرده‌اند.
تجربه کشورهای پیشرفته و توسعه‌یافته و بعضی از کشورهای در حال توسعه نشان می‌دهد که کارآفرینی و کسب‌وکارهای کوچک نقش بسزایی در اقتصاد این کشورها و افزایش فرصت‌های شغلی ایفا می‌کند. این همه رشد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متاثر از کارآفرینی، جز در سایه توجه به عامل انسانی کارآفرینی و از آن مهم‌تر توجه به پرورش و آموزش این عامل انسانی به دست نیامده و نخواهد آمد و آموزش که تاثیرات مثبت آن دیگر بر کسی پوشیده نیست، در امر کارآفرینی هم این وظیفه را به خوبی انجام داده و به پیش می‌برد.
تعریف کارآفرینی
کارآفرینی، فرآیندی است که فرد کارآفرین با ایده‌های نو و خلاق، شناسایی فرصت‌های جدید و با بسیج منابع، به ایجاد کسب و کار و شرکت‌های نو، سازمان‌های جدید و نوآور و رشدیابنده دست می‌زند که همراه با پذیرش مخاطره و ریسک است و منجر به معرفی محصول یا خدمت جدیدی به جامعه می‌شود در دایره‌المعارف بریتانیکا، کارآفرین را شخصی معرفی کرده که کسب و کار یا موسسه اقتصادی را سازماندهی و مدیریت می‌کند و خطرات ناشی از آن را می‌پذیرد.
البته کارآفرینی چیزی بیش از ایجاد کسب و کار است. هرچند این جنبه بسیار مهمی است اما نمایانگر کل قضایا نیست. استفاده از فرصت‌ها، خطرپذیری و احساس امنیت و پشتکار برای تبدیل یک طرح به واقعیت است تا کارآفرینان وارد این مقوله شوند.
دیدگاه کارآفرینانه در درون و بیرون یک سازمان، فعالیت‌های انتفاعی و غیرانتفاعی و فعالیت‌های کسب و کاری و پروژه‌هایی که به خلق ایده‌های خلاقانه می‌انجامد می‌تواند نمایان شود. این نشان می‌دهد که کارآفرینی یک مفهوم کل‌گراست که روی کسب‌وکار فرد اثر می‌گذارد. این دیدگاه روش کسب و کار را در سطوح و کشورها متحول ساخته است.
کارآفرینی در روستا
در تمامی جهان مشکلات روستا در دو مساله اساسی است:کمبود امکانات اجتماعی (ضعف زیرساخت) مثل خدمات بهداشتی، آموزشی، بیمه و تامین اجتماعی، خطوط ارتباطی (حمل‌ونقل و مخابرات)، امنیت، آب آشامیدنی، برق کمبود درآمد (ضعف اقتصادی).
کمبود درآمد روستائیان ناشی از چند مساله اساسی شامل افزایش جمعیت روستائیان، بیکاری (کامل یا فصلی)، بهره‌وری پایین افراد و منابع، نبود جذابیت برای سرمایه‌گذاری و ضعف فضای کسب‌وکار است.
هرچند بسیاری از دولت‌ها برنامه‌های گسترده و پرهزینه‌ای را برای بهبود این زیرساخت‌ها انجام می‌دهند، اما تحقیقات نشان می‌دهد این هزینه‌ها به تنهایی نتوانسته است مشکلات زندگی روستایی را حل کند و از فقر آنان کاسته و سیل مهاجرت از روستا به شهر را کاهش دهد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد یکی از مهم‌ترین اهداف توسعه اقتصادی (چه در شهرها و چه در روستاها) ایجاد اشتغال و مهم‌ترین ساز و کار و ابزار برای رسیدن به این مهم، کارآفرینی است.
اگرچه کارآفرینی خصوصی تنها راهکار اشتغالزایی و افزایش درآمدهای مردم روستایی نیست اما بهترین نوع آن است. اقتصاددانان، کارآفرینی خصوصی را مهم‌ترین عامل پیشبرد توسعه اقتصادی روستاها و کشاورزان و روستائیان آن را ابزاری برای بهبود درآمد خویش و زنان روستایی آن را امکانی برای اشتغال که می‌تواند خودمختاری، استقلال و کاستن از نیازهای اجتماعی آنان را در پی داشته باشد می‌دانند.
به‌طور کلی سه استراتژی برای توسعه کارآفرینی روستایی وجود دارد که شامل جذب کسب و کارها از دیگر مناطق (بویژه مناطق شهری) به روستاها، حفظ و توسعه کسب و کارهای موجود از طریق سیاست‌ها حمایتی، حمایت از ایجاد و تولد کسب‌وکارهای جدید از دل خود مناطق روستایی است.
ادامه دارد...